Relevante gegevens bij spoed in één oogopslag inzichtelijk: dat is het doel van het programma Met spoed beschikbaar. Het is een complexe opgave, door de vele actoren en afhankelijkheden in de acute zorg. ICTU voert het programmamangement uit. Het programma is onlangs verlengd, tijd voor een kijkje achter de schermen.

Met spoed beschikbaar is een samenwerkingsverband van de landelijke branche- en beroepsorganisaties in de acute zorgketen, het ministerie van VWS, Zorgverzekeraars Nederland, Nictiz, VZVZ en de Patiëntenfederatie. Het doel is om relevante gegevens bij spoed in één oogopslag inzichtelijk te hebben vanuit de huisartsen, huisartsenspoedposten, ziekenhuizen en ambulancezorg (waar ambulances en meldkamers onder vallen). In de Richtlijn Gegevensuitwisseling acute zorg is vastgelegd welke gegevens wanneer bij wie beschikbaar moeten zijn. Het programma helpt zorgorganisaties bij de implementatie van de geprioriteerde gegevens (18 van de 24 berichtenstromen).

ICTU voert het programmamanagement uit met een integraal team van ongeveer twintig mensen, vanuit Nictiz, VZVZ en ICTU. Opdrachtgevers zijn het ministerie van VWS en Zorgverzekeraars Nederland.

“Dit gaat over iedereen”

Het is letterlijk van levensbelang dat in de spoedeisende zorg de juiste gegevens op de juiste plek op het juiste moment beschikbaar zijn. “Iedereen kan een patiënt in de spoedzorg worden, dus in feite werkt dit programma voor iedereen,” zegt Nanja Appel, ICTU-programmamanager Met spoed beschikbaar. De opgave is complex, vertelt ze. “Het programma liep eerder tussen 2020 en 2023 onder begeleiding van Nictiz en VZVZ en had al veel opgeleverd voor het zorgveld. De koepelorganisaties gaven bij de opdrachtgevers aan dat door allerlei ontwikkelingen die speelden, zoals de komst van de Wegiz en de actualisatie van de Richtlijn, landelijke coördinatie nodig was”. ICTU had een rol bij de uitvoering van de Wegiz en heeft al jarenlang een goede samenwerking met VWS en de koepelorganisaties in de zorg. Eind 2023 werd ICTU daarom gevraagd een plan voor de herstart van het programma Met spoed beschikbaar te maken.

Een complexe opgave, op alle niveaus

De complexiteit van het programma ligt op meerdere niveaus. Ten eerste in de inhoud van de zorg zelf. “De spoedzorg verandert en dat heeft invloed op de informatie-uitwisseling,” legt Appel uit. Zoals afspraken over een nieuwe urgentie-indeling op de meldkamers en de ontwikkeling van spoedpleinen in ziekenhuizen, waar huisartsenspoedposten en de eerste hulp nauw samenwerken. Het versnipperde zorgveld zorgt ook voor de nodige complexiteit. Zo zijn er alleen al vijfduizend huisartsenpraktijken en zeker tien leveranciers van huisartseninformatiesystemen. Ook in de rest van de spoedzorgketen zijn verschillende leveranciers van zorginformatiesystemen betrokken. “Dat is de reden dat we als programma ook nauw samenwerken met de leveranciers.” Daarnaast is er een afhankelijkheid van de vele ontwikkelingen in de digitale zorg. Van generieke voorzieningen en stelsels die nog in ontwikkeling zijn, zoals Mitz en het Dezi-stelsel, en Europese ontwikkelingen rond de EHDS. “Het zijn allemaal ontwikkelingen met impact op ons programma, waar we rekening mee houden.”

Een aanpak van koplopers naar landelijke uitrol

In de governance van het programma zijn de verschillende koepels van zorgaanbieders vertegenwoordigd, zodat de lijnen kort zijn. Met zogeheten koploperprojecten zorgt het programma ervoor dat de implementatie daadwerkelijk gebeurt. Appel legt uit: “Koploperprojecten zijn coalities van zorgaanbieders met hun leveranciers, onder leiding van een regionale projectleider. Zij gaan een specifiek bericht met elkaar implementeren.” Dat vraagt om veel meer dan een implementatie in zorginformatiesystemen, zegt ze. Het zorgproces wordt geanalyseerd en het is belangrijk dat er goede werkafspraken gemaakt worden tussen de zorgorganisaties. Ook is training en communicatie nodig.

Het programma speelt een actieve rol in deze koploperprojecten: “Wij weten welke berichten nog beproefd moeten worden bij welke leveranciers. We zoeken naar coalities die deze kunnen oppakken, brengen partijen bij elkaar en als de projecten eenmaal lopen zijn collega’s uit ons programma nauw betrokken bij de uitvoering.” Nadat een koploperproject is afgerond, kan de berichtuitwisseling landelijk uitgerold worden naar andere zorgaanbieders die met dezelfde combinatie leveranciers samenwerken in de acute zorgketen. Hierbij spelen regionale samenwerkverbanden, zoals het ROAZ (Regionaal Overleg Acute Zorgketen) en Regionale Samenwerkorganisaties (RSO’s) een belangrijke rol.

De zorg is leidend

Als het programma eind 2027 wordt afgerond, moet de gekozen werkwijze van koplopers en de gezamenlijke aanpak geborgd zijn, zegt Appel. “Zodat de netwerkrol die wij nu vervullen, op een natuurlijke manier wordt overgenomen door de verschillende partners in het zorgveld. Die borging is voor het programma straks een belangrijk aandachtspunt.” Tegen die tijd is het de bedoeling dat de koploperprojecten zijn afgerond en alle geprioriteerde berichten landelijk kunnen worden uitgerold. Ze besluit: “Dit programma is vanuit de zorg ontstaan, de zorg was en is leidend. Dat de zorgverlener de juiste informatie op het juiste moment heeft om optimale patiëntenzorg te verlenen: dat is het uiteindelijke doel.”

Bekijk voor meer informatie de website van Met spoed beschikbaar.