Het aantal innovaties bij de Nederlandse overheid is de afgelopen jaren afgenomen. In 2021 voerde nog 86 procent van de overheidsorganisaties een innovatie door, in 2025 is dit gedaald naar 76 procent. Dat blijkt uit de tweede Innovatie Barometer Overheid, die op 29 september 2025 is verschenen.

De Innovatie Barometer Overheid is een periodiek onderzoek naar de staat van innovatie bij Nederlandse overheidsorganisaties. Aan het onderzoek voor deze tweede editie werkten 347 organisaties mee uit zowel de rijksoverheid, regionale en lokale overheid, een respons van 25 procent.

Ondanks de geconstateerde daling innoveerde nog altijd driekwart van de Nederlandse overheidsorganisaties. De meeste vernieuwingen zitten in procesinnovaties, zoals het digitaliseren en automatiseren van werkprocessen en de inzet van AI voor data-analyse en besluitvorming. De afname zit vooral in innovaties gericht op interactie en communicatie met de samenleving. De onderzoekers zoeken de verklaring voor de daling van het aantal innovaties in de coronapandemie die rond 2020 leidde tot een belangrijke toename van -met name- digitale innovaties.

Vrijblijvendheid voorbij

De daling van innovatie komt op een moment dat de noodzaak alleen maar groter wordt. De onlangs gepubliceerde Toekomstspecial 2025 van de Staat van de Uitvoering toont aan dat arbeidsschaarste een van de grote uitdagingen voor de publieke dienstverlening vormt. Innovaties zijn cruciaal om met minder mensen de kwaliteit van de publieke dienstverlening op peil te houden en zelfs te verbeteren.

Eva Heijblom, directeur-generaal Digitalisering en Overheidsorganisatie bij het ministerie van Binnenlandse Zaken meldt daarover: “De Innovatie Barometer toont ondubbelzinnig dat er weliswaar veel activiteit is, maar dat de innovatiekracht binnen de overheid te versnipperd en gefragmenteerd blijft. Zonder een duidelijk hoger doel. Het is hoog tijd om de losse eindjes te verbinden en te komen tot één krachtige, gezamenlijke en toekomstgerichte innovatieagenda. Ook de Nederlandse Digitaliseringsstrategie benadrukt dat de vrijblijvendheid voorbij is: alleen door echte samenwerking dwars door de orde heen kunnen we het tempo van innovatie écht versnellen.”

Aanbeveling: meer gezamenlijke focus

De barometer signaleert dat veel innovaties lokaal of organisatiegebonden zijn en dat kansen voor opschaling en gezamenlijke vernieuwing onvoldoende worden benut. Om te voorkomen dat versnippering innovatiekracht ondermijnt, pleit het rapport voor een gezamenlijke innovatieagenda, gericht op de grote maatschappelijke opgaven.

Over de Innovatie Barometer Overheid

Lees hier de Innovatie Barometer Overheid. De barometer is een initiatief van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kader van het programma Kennis van de Overheid en kwam tot stand in samenwerking met ICTU.

Webinar over Innovatie Barometer Overheid op 6 november 2025

Geïnteresseerd in de achtergronden van deze monitor? Op donderdag 6 november van 15.00 – 16.30 uur presenteert Kennis van de Overheid een webinar. Tijdens dit online event presenteren we de resultaten van de Innovatie Barometer Overheid 2025 en duiken we dieper in de achterliggende inzichten. Aanmelden kan via het formulier Webinar Innovatie Barometer 2025.