Overslaan en naar de inhoud gaan

'Werken aan inzetbaarheid een must'

Over de publicatie Werken is Bewegen deel twee.
Publicatie 06 mrt 2019
Onderdeel van magazine: ICTU Magazine maart 2019
Eiline Steenhuisen en Lea Mazor

De urgentie is duidelijk, nu de praktijk nog. Een interview met Eline Steenhuisen en Lea Mazor over 'Werken is Bewegen'.

Technologische ontwikkelingen, digitalisering, en ook de veranderende overheid hebben grote impact op het werk en de manier waarop medewerkers dat werk doen. Velen zien hun werk veranderen van uitvoerend naar adviserend en van papier naar digitaal. Een verschuiving die vraagt om nieuwe functies en competenties. Werken aan inzetbaarheid is een must.

Het ICTU-programma InternetSpiegel deed onderzoek naar de inzetbaarheid van medewerkers in het openbaar bestuur. Hoe inzetbaar zijn zij eigenlijk? En wat kunnen medewerkers zelf, hun leidinggevende en organisatie doen om die inzetbaarheid te vergroten? Het onlangs verschenen boek - Werken is Bewegen 2, een gids om de inzetbaarheid van medewerkers te versterken - bundelt theorie, praktijkverhalen en reflectievragen, over dit onderwerp. Een gesprek over het nut en de noodzaak van Werken is Bewegen 2 met Lea Mazor en Eline Steenhuisen, auteurs van het boek en adviseurs bij InternetSpiegel.

Wat zijn de opvallendste bevindingen uit dit boek?

Eline: “Er gebeurt al best veel in organisaties op het gebied van inzetbaarheid. Daar zijn wat ons betreft de praktijkvoorbeelden een bewijs van. Er valt tegelijkertijd nog genoeg winst te behalen. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat medewerkers voornamelijk opleidingen of trainingen kiezen die gericht zijn op hun huidige functie. Mensen kiezen minder vaak voor opleidingen die hun inzetbaarheid zou kunnen verbreden. Daarnaast zien we een behoorlijke discrepantie als het gaat om intenties versus de praktijk. Een ruime meerderheid wil wel verantwoordelijkheid nemen voor behoud van de eigen ‘arbeidsmarktwaarde’, maar dit vertaalt zich minder naar daadwerkelijk gedrag.”

Lea: “Uit het eerdere onderzoek voor deel 1 kwam naar voren dat veel medewerkers al jarenlang bij dezelfde organisatie zitten én al jaren hetzelfde werk doen. Slechts twee procent bleek extern mobiel. Opmerkelijk is dat een op de zes medewerkers ontevreden is over zijn of haar baan. En daarvan zoekt de helft niet naar ander werk. Dat is een ongewenste situatie, voor zowel werknemer als werkgever.”

Waarom is het  zo lastig om medewerkers in beweging te krijgen?

Lea: “Omgaan met verandering speelt daarbij een rol. Neem bijvoorbeeld de medewerkers in de documentaire informatievoorziening (DIV) In de afgelopen 30 jaar was het eigenlijk niet nodig om te investeren in ontwikkeling op dat vakgebied, je had een baan voor het leven. Nu digitalisering en automatisering steeds meer impact op hun werk krijgen, is de noodzaak om in beweging te komen opeens wél aanwezig. Van medewerkers die dit niet gewend zijn, wordt nu verlangd dat zij zich snel kunnen aanpassen en ontwikkelen. Dat vinden mensen spannend en verandering is soms ook gewoon lastig. Daarnaast: jezelf ontwikkelen is simpelweg nog geen gemeengoed, het zit nog niet zo in de cultuur van organisaties.”

Hoe werk je effectief aan de inzetbaarheid van medewerkers?

Eline: “Werken aan inzetbaarheid is een samenspel tussen medewerker, leidinggevende en organisatie. Een medewerker kan het nooit helemaal alleen. Wat we leren uit onderzoek en uit de praktijkverhalen is dat de leidinggevende die de juiste ondersteuning biedt, écht het verschil kan maken. Cruciaal daarbij is dat de leidinggevende zich ervan bewust is dat medewerkers verschillend met hun inzetbaarheid omgaan. Daar kan een leidinggevende zijn ondersteuning en gespreksaanpak op aanpassen. De ene medewerker heeft alleen een duwtje in de rug nodig, de andere komt pas in beweging door intensieve begeleiding. In het boek onderscheiden we drie typen medewerkers. Per type geven we concrete suggesties hoe je die medewerkers kunt ondersteunen.”

Lea vervolgt: “Een leidinggevende heeft op zijn of haar beurt ook weer ondersteuning nodig van de organisatie. Commitment van het management is belangrijk, naast een cultuur waarin leren, ontwikkelen en mobiliteit ‘normaal’ is. Soms heeft een leidinggevende praktische hulp nodig, bijvoorbeeld om het ‘goede gesprek’ over inzetbaarheid te kunnen voeren. Door deze randvoorwaarden te creëren, kunnen organisaties effectiever werken aan de inzetbaarheid van medewerkers. En natuurlijk heeft de medewerker zelf ook een verantwoordelijkheid. In het boek passeren de nodige handvatten de revue voor medewerkers om zelf aan de slag te gaan met hun ontwikkeling.”

Wat hoop je dat er over vijf jaar is bereikt?

Eline: “Functies zijn niet statisch en zullen altijd veranderen. Daarom is werken aan inzetbaarheid zo belangrijk. Nu, en over vijf jaar. En daarna. Er zullen altijd factoren zijn die maken dat werk verandert. Ik hoop dat leidinggevenden en HR-professionals, en natuurlijk de medewerkers zelf, zich hiervan steeds meer bewust worden. Verder hoop ik dat het steeds vanzelfsprekender wordt dat leidinggevenden en medewerkers met elkaar in gesprek gaan over wat nodig is om op de toekomst voorbereid te zijn. Dat kan betekenen het gesprek voeren over de juiste trainingen en opleidingen, maar ook over tijdelijk van baan wisselen of een stage lopen.  Zonder dat de leidinggevende bang is dat hij daarmee een goede medewerker wegjaagt, en zonder dat de medewerker bang is dat hij zichzelf buiten spel zet. Het moet ‘gewoon’ worden.”

Lea vult aan: “Wij zijn onderzoekers, dus natuurlijk willen wij over vijf jaar graag in cijfers terugzien dat medewerkers in het openbaar bestuur hebben gewerkt aan hun inzetbaarheid. Dat zij bijvoorbeeld meer opleidingen hebben gevolgd die hieraan bijdragen. Of dat het in de ontwikkelgesprekken met hun leidinggevende een normaal onderwerp is geworden. Hopelijk is een deel 3 over een paar jaar niet nodig!”

Meer informatie over Werken is Bewegen

Wil je het boek Werken is Bewegen gratis aanvragen of downloaden? Of wil je de kennis over werken aan inzetbaarheid voor jouw organisatie toepasbaar gemaakt krijgen? Bijvoorbeeld in de vorm van een presentatie of workshop? Ga naar www.internetspiegel.nl/werkenisbewegen voor meer informatie.

Inschrijven Magazine

Meld u aan voor het ICTU Magazine, en ontvang regelmatig nieuws en inspiratie over ontwikkelingen in de digitale overheid.