Overslaan en naar de inhoud gaan

Samenwerken aan de samenleving van overmorgen

Publicatie 18 jun 2017
Onderdeel van magazine: ICTU Magazine juni 2017

Nieuwe technologische ontwikkelingen hebben grote invloed op de overheid. Niet alleen op haar manier van denken en werken, maar ook op de verhouding tussen overheid en maatschappij. Dit vraagt om nieuwe manieren van samen werken en nieuwe omgevingen die dat mogelijk maken. Zo lanceerde ICTU het platform Discipl, dat aan die transitie kan bijdragen, op weg naar een overheid en maatschappij klaar voor de samenleving van morgen én overmorgen.

Blockchain, big data, kunstmatige intelligentie, Internet of Things, robotica: stuk voor stuk zijn het technologische ontwikkelingen die snel aan invloed winnen. Rode draad in al die ontwikkelingen is dat het om data draait. “Als je bedenkt dat veel van onze overheden datagedreven organisaties zijn, dan is het logisch dat deze technologieën grote impact gaan hebben op de bedrijfsvoering en de werking van overheden.” Dat zegt François Vis, hoofd productontwikkeling bij ICTU.

Data als brandstof

De impact en relevantie van de ontwikkelingen waar Vis over spreekt, worden ook beïnvloed en nog versterkt door de manier waarop de verschillende innovaties zich tot elkaar verhouden. “Big data is niet alleen een nieuwe manier van statistiek bedrijven, maar is ook de brandstof voor kunstmatige intelligentie of zorgt er ook voor dat het Internet of Things goed kan werken. Als je op die manier kijkt naar al die technologische ontwikkelingen, dan ontstaat een beeld hoe de overheid op een geheel andere manier kan gaan werken. Daar zit misschien iets bedreigends in, want het is nieuw en onbekend. Maar je kunt die ontwikkeling ook duiden als iets dat het allemaal mooier, beter en sneller kan maken. Het doel is uiteindelijk dat de overheid beter aansluit bij de wensen en behoeften die in de samenleving leven.”

Nieuwe technologieën bieden onder meer kansen om overheidsprocessen transparanter te maken en diezelfde overheid terug te brengen naar haar kerntaken. “Als ik nu iets van de overheid wil, dan vertelt de overheid welke gegevens zij van mij heeft en op basis daarvan wordt een besluit genomen. We zouden ook andersom kunnen redeneren. Ik denk dat deze nieuwe technologieën de mogelijkheid bieden om op een prettigere manier te kijken naar de verhouding tussen overheid en maatschappij.”

Anders werken en denken

Het aan de hand van nieuwe technologieën anders kijken naar de verhouding tussen overheid en maatschappij, vraagt om een andere manier van denken en werken binnen die overheid. Giulietta Marani, adviseur in het team productontwikkeling en relatiemanager bij ICTU, is ervan overtuigd dat overheden daar klaar voor zijn, en bereid om de eerste stappen daarvoor te zetten. “Wij zien dat overheden willen leren en de mogelijkheden en kansen willen verkennen die nieuwe technologieën bieden. Als ICTU kunnen we hen hierbij helpen en verbinden met andere overheden, marktpartijen en kennisinstituten. Bijvoorbeeld als het gaat om vragen als: ‘Wat is de impact die ontstaat als wij aan de slag gaan met nieuwe technologieën?’ of ‘Hoe kunnen wij aan de slag met blockchain binnen onze organisatie?’ Ook voor ons zal het af en toe zoeken zijn, want als we het bijvoorbeeld over blockchain hebben, dan kunnen we nog lang niet overzien wat alle mogelijkheden en impact daarvan zijn. Maar dat betekent niet dat je nu niets kunt doen.”

Discipl

Om overheden te ondersteunen bij de vragen en oplossingen voor de overheid van morgen en overmorgen, heeft ICTU medio april Discipl (DIStributed Collaborative Information Platform) gelanceerd. Vis: “In de eerste plaats is het een community, een digitale platform waar wij met andere overheden, kennisinstituten en marktpartijen, kennis en kunde willen delen. In de tweede plaats willen wij met Discipl een start maken met een technisch platform waarop wij toepassingen ontwikkelen voor activiteiten die overheden moeten uitvoeren. Transparantie en open source spelen daarin een belangrijke rol, want zowel de code als ook de eindproducten willen we delen met de community. Verder moet Discipl de stip aan de horizon voor een overheid van overmorgen beter zichtbaar maken. Als ICTU kunnen wij dat niet alleen. Daarvoor heb je de kennis en wijsheid van de community nodig, mensen die er dagelijks mee werken. Zoals de medewerker van het Kadaster die zegt wat hij vindt van nieuwe technologieën, of de medewerker van de Belastingdienst.”

Een belangrijke rol voor Discipl is ook het bieden van de bouwstenen voor de ‘nieuwe overheid’. Marani: "Met een dergelijk platform willen wij de bouwstenen voor de nieuwe samenleving gezamenlijk verder ontdekken, neerzetten en delen. We verkennen via experimenten hoe optimaal gebruik te maken van nieuwe technologische ontwikkelingen binnen de overheid.”

In april 2017 lanceerde ICTU het whitepaper Discipl, zie ook het nieuwsbericht over Discipl elders op de website.

Belang voor de burger

Overheden, kennisinstituten en marktpartijen mogen dan relatief veel belang hebben bij nieuwe, technologische ontwikkelingen, uiteindelijk draait het om de burger en maatschappij. Volgens Vis profiteren ook zij van al die nieuwe ontwikkelingen. Bijvoorbeeld als het gaat om transparantie en betrouwbaarheid. Twee dingen die vaak in één adem worden genoemd met het ontvangen en genereren van data door de overheid, zijn privacy en doelbinding. “Met deze nieuwe technologieën wordt het mogelijk betere en transparantere oplossingen te bieden voor dit soort vraagstukken, waarbij je veel meer van de regie op data terug legt bij de burger zónder dat het vertrouwen verloren gaat. Deze nieuwe technologieën, zoals blockchain, halen dat vertrouwensprobleem weg. Zij zorgen ervoor dat de informatie die de burger of ondernemer aanlevert, betrouwbaar is. Dat is een grote stap."

Maatwerk

Naast transparantie en betrouwbaarheid ziet François Vis ‘maatwerk’ als een van de grote voordelen van nieuwe technologische ontwikkelingen. “Als overheid gaan en willen wij steeds meer processen massaal organiseren, wat ook kan leiden tot het zoveel mogelijk in een keurslijf gieten van de burger. Je ziet dat steeds meer mensen hun ongenoegen daar over uiten. Dit soort technologische innovaties maken het mogelijk dat je zaken kunt personaliseren. Zoals het verstrekken van medicatie of toepassingen van wet- en regelgeving. Door te automatiseren wat kan, blijft er meer tijd en ruimte voor de menselijke maat.” Wat Marani betreft is massaal digitaal goed, en moeten we de menskant daarbij niet vergeten. “Het is goed om te kijken waar je kunt automatiseren, maar ook te verkennen waar dat niet kan. We moeten oog houden voor mensen en groepen in onze samenleving die niet zelfredzaam zijn, en overheden ook in díe beweging ondersteunen.”

Meer informatie

ICTU organiseert op 20 juni een bijeenkomst over innovaties en gebruik van data in de overheid 'Let's go data!' Kijk voor meer informatie op ictu.nl. Op 27 september organiseert ICTU voor opdrachtgevers en relaties een bijeenkomst waarin kennis en ontwikkelingen over de overheid van nu en overmorgen worden gedeeld. Eind juni vindt u bij het overzicht Evenementen meer informatie over deze bijeenkomst.

Eerder publiceerde ICTU een whitepaper over wat blockchain kan betekenen voor de overheid (september 2016).

Inschrijven Magazine

Meld u aan voor het ICTU Magazine, en ontvang regelmatig nieuws en inspiratie over ontwikkelingen in de digitale overheid.