Overslaan en naar de inhoud gaan

Kernvraag Aanpak Fraude

Publicatie 14 okt 2015
Mattie Blauw en Giulietta Marani (Fotografie: Studio Oostrum)

'Heb je het verschijnsel op tijd in de gaten?'

“Fraude met persoonsgegevens is onvoorspelbaar en eigenlijk niet te voorkomen. Continu ontstaan er nieuwe mogelijkheden om fraude te plegen, bijvoorbeeld door digitalisering. Daarom is het noodzakelijk om voortdurend te anticiperen en innoveren.” Mattie Blauw (clustercoördinator Aanpak Fraude bij het ministerie van BZK) schetst kernachtig zijn focus. “Onze aanpak richt zich niet op nieuwe technieken of het op de schop nemen van dienstverleningsprocessen. ‘Beter controleren’ staat immers veelal op gespannen voet met een dienstverlenende overheid. Wat kunnen we als overheid wèl doen? Zorgen dat je het verschijnsel vroegtijdig in de gaten krijgt. Vervolgens een passende oplossing zoeken. En werken aan preventie door kennisdeling en bewustwording.” Blauw werkt hiervoor onder meer samen met Giulietta Marani (projectmanager Aanpak Fraude bij ICTU).

Deze publicatie staat in Pulse (e-zine ICTU), editie november 2015. Abonneren? Ga naar online inschrijven.

Focus cluster Aanpak Fraude binnen BZK

Blauw vertelt ter introductie kort over de verschillende projecten, die het cluster Aanpak Fraude van BZK coördineert. “Met 4 teams werken wij aan meer dan 50 projecten.” Veel daarvan zijn proeftuinen, sommige activiteiten kennen een meer structureel karakter, legt hij uit. “Een team bij Logius houdt bijvoorbeeld in de gaten of er iets verdachts gebeurt met DigiD-codes. Een ander team bij de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens helpt gemeenten bij de registratie van gegevens in de Basisregistratie Personen (BRP). Het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en -fouten (CMI) staat burgers bij die slachtoffer zijn of dreigen te worden van identiteitsfraude. En met ICTU richten we ons op innovatie en communicatie. Daarnaast werken we met onze directie B&I (Burgerschap&Informatiebeleid) samen aan verschillende interdepartementale initiatieven.”

Blauw noemt ter illustratie waaraan het cluster Aanpak Fraude een bijdrage heeft geleverd: de ‘presentievraag’ en monitoring die de RvIG heeft ingebouwd in de BRP. “Dit mechanisme zorgt ervoor dat nog beter gecontroleerd wordt of een burger niet al is ingeschreven in de BRP, of een inschrijvingsprocedure is gestart in een andere gemeente. Daarmee kun je potentiële identiteitsfraude opsporen.”

Samenwerking en kennisdeling in de keten

“Dit voorbeeld is meteen illustratief voor hoe BZK en ICTU opereren: we inventariseren wat beschikbaar is, gebruikt wordt en goed werkt; kunnen we dat vervolgens elders inzetten of opschalen?”, vertelt Marani. “We analyseren bij gemeenten, IND, KMar en andere ketenpartners waar zij tegenaan lopen in de keten. Door die vraagstukken onderling te delen, leer je fraudesignalen herkennen en wissel je mogelijkheden uit om fraude te voorkomen en te bestrijden. We richten ons ook op processen die ons helpen vooruit te kijken naar wat mogelijk op de keten afkomt. Momenteel voeren we bijvoorbeeld met een gemeente een experiment uit met ‘datamining’ om nieuwe risicoprofielen en -indicatoren te ontdekken.”

Fraude ‘verbergt zich’, is niet altijd direct herkenbaar en kan alleen worden aangepakt door goede samenwerking, daarvan zijn Mattie Blauw en Giulietta Marani overtuigd. “We verkennen nu de binnengemeentelijke samenwerking tussen Burgerzaken, Sociale Zaken en Werk&Inkomen. En merken dat deze afdelingen elkaar vaak pas opzoeken bij een incident. Terwijl een meer structurele vorm kan helpen bij het terugdringen van adresgerelateerde fraude en identiteitsfraude. Veel gemeenten denken echter dat er juridische beperkingen zijn bij het onderling uitwisselen van informatie. Hierdoor worden bevoegdheden niet altijd optimaal gebruikt.” Marani wijst op de ‘Kleine gids voor gemeenten: over aanpak fraude’ , een praktisch hulpmiddel waaraan haar project heeft bijgedragen. Deze gids geeft inzicht wat er mag bij de aanpak van fraude met de BRP.

Innoveren in proeftuinen

Als je fraude niet kunt voorkomen, dan is het belangrijk dat je als overheid veerkrachtig kunt zijn in je reactie erop. Daarom werkt het cluster Aanpak Fraude in kleine proeftuinen aan innovatie. “Op een belangrijk politiek thema samenwerken in proeftuinen is op zichzelf al vernieuwend”, stelt Marani. Ze geeft een voorbeeld van een proeftuin die ICTU momenteel verkent: “We gaan steeds meer digitaal zaken doen. En soms laten we digitale sporen achter waar we geen weet van hebben. We verkennen vanuit het project Aanpak Fraude nu de methodiek van device finger printing . Om vervolgens ook daar weer potentiële fraudepatronen tijdig te kunnen herkennen. Zodra we merken dat iets werkt, dan wordt een initiatief opgeschaald en als project ‘in de lijn’ belegd of bij overheidsorganisaties zoals de NVVB.”

Blauw vult aan dat bij de innovatieaanpak ook partijen van buiten de overheid worden betrokken. “We organiseren bijvoorbeeld ‘hackathons’ of ‘thinkathons’ en vragen dan aan experts met ons mee te denken.” Hieruit is onder meer de KopieID App voortgekomen. Na de Belastingdienst-app de meest gedownloade overheidsapp.

Werken aan bewustwording

BZK werkt momenteel aan een beleidskader op het gebied van fraude en privacy. Tegelijkertijd is Blauw de eerste die zegt dat de aanpak van fraude ‘geen aparte tak van sport is’. “Iedereen moet zich bewust worden van zijn eigen verantwoordelijkheid. Dat geldt zowel voor burgers en ondernemers als professionals binnen de overheid.” BZK ontwikkelt diverse instrumenten om ondernemers, burgers en overheidsprofessionals meer bewust te maken van wat een fraudeur kan doen met hun identiteitsgegevens. Onder andere met deze heldere animatie: ‘Geef oplichters geen kans. Een veilig ID!’

Vanuit andere, gerelateerde projecten wordt ook gewerkt aan ‘bewustwording’. Het project Naar Betrouwbare Persoonsgegevens richt zich bijvoorbeeld op de kennisopbouw van Burgerzakenmedewerkers van gemeenten voor het beoordelen van buitenlandse brondocumenten. (Op de vorige pagina leest u een interview over het opleidingsprogramma.) En vanuit het project Landelijke Aanpak Adreskwaliteit zorgen gemeenten en ketenpartners voor het verhogen van de adreskwaliteit van de BRP om zo adresgerelateerde fraude te bestrijden. Zo werken BZK en ICTU, samen met veel andere overheidsorganisaties, aan het voorkomen, bestrijden en repareren van adresgerelateerde fraude en identiteitsfraude.

Reactie toevoegen

Laat een reactie achter