Overslaan en naar de inhoud gaan

Innovatie in ontwikkeling

Publicatie 27 mei 2018

ICTU investeert kennis en ervaring in meerdere innovatiethema’s. Blockchain of beter: ‘distributed ledger’ technologie, is daar één van.

ICTU heeft met overheden, onderwijsinstellingen en andere experts in diverse pilots de nodige ervaring opgedaan met deze technologie. En inmiddels leiden pilots tot projecten in de praktijk. François Vis, hoofd innovatie bij ICTU, geeft een update.

Wat is ‘distributed ledger’ technologie (DLT)?

Een ‘gedeeld grootboek’ (‘distributed ledger’)  is een database van transacties die over een netwerk van vele computers is verspreid, in plaats van opgeslagen op één gecentraliseerde locatie. Alle leden van het netwerk hebben gewoonlijk toegang tot de informatie en kunnen, als zij daar rechten toe hebben, daaraan informatie toevoegen. Het nu nog vaak meest voorkomende type DLT heet ‘blockchain’.

De naam is afgeleid van het feit dat de transacties worden samengebundeld tot een blok (‘block’), en die blokken worden in chronologische volgorde met elkaar verbonden om zo een keten (‘chain’) te vormen. De hele keten wordt beschermd door complexe wiskundige algoritmen die tot doel hebben de integriteit en veiligheid van de gegevens te waarborgen. Deze keten vormt de totale registratie van alle transacties die in de database zijn opgenomen. Bron: website ECB.

Decentraal netwerk

Blockchain wordt gezien als een belangrijke infrastructurele innovatie. Het biedt kansen om (overheids)dienstverlening anders te organiseren. In essentie gaat blockchaintechnologie om vertrouwen. En om het overbodig maken van tussenpersonen zoals de bank, de notaris, de hypotheker en binnen de overheid bijvoorbeeld het Handelsregister van de Kamer van Koophandel.

Met blockchain kunnen we het vertrouwen dat die tussenpersonen brengen, decentraal beleggen en automatiseren. De technologie heeft daarmee de potentie om handel, samenwerking, gegevensuitwisseling en wederzijds vertrouwen anders te organiseren.  

Ontbrekend puzzelstukje

Vis: ‘Blockchaintechnologie wordt wel vergeleken met de begintijd van internet. De verwachtingen toen waren groot, we zouden zelf uitgever kunnen worden, over grote afstanden via video met elkaar kunnen communiceren bijna zonder kosten, dat is allemaal uitgekomen en veel sneller dan verwacht.  Er zit ook een keerzijde aan deze ontwikkeling. Denk aan het feit dat we nu met ‘fake news’ te maken hebben, met wereldwijde hackpogingen, en met 'dataleaks'. Allemaal zaken die raken aan het begrip vertrouwen. Blockchaintechnologie kan hier precies dat puzzelstukje zijn dat nu ontbreekt: door via een decentraal netwerk juist die betrouwbaarheid en veiligheid garanderen die nodig is.’

Verwachtingen

Vis: ‘Nieuwe technologie, ook blockchaintechnologie, kent natuurlijk ook nadelen. Tegelijkertijd zien we nu al dat deze technologie voor een enorme versnelling gaat zorgen. Grote bedrijven zoals Microsoft of IBM investeren miljarden in de technologie. Die technologiepush komt simpelweg onontkoombaar op de overheid af. We kunnen er daarom maar beter op zijn voorbereid. Dat vraagt om het verkennen en zo mogelijk ontwikkelen van een visie op de bruikbaarheid van deze technologie voor de publieke taken. Een visie die we kunnen gaan toetsen en aanscherpen.

ICTU heeft samen met anderen gekeken hoe we dat zouden kunnen aanpakken. We zijn daarbij niet zozeer uitgegaan van een ‘make over’ van de al bestaande infrastructuur. Maar van de vraag: wat zijn we als overheid, wat willen we zijn en wat moeten we doen?

Vis: ‘Dit is ook ingegeven door de notie dat we weliswaar de toekomst niet kunnen voorspellen, maar dat we er wel mede voor verantwoordelijk zijn als overheid. En dat de ideeën van nu de toekomst van morgen vormen. Met dat in het achterhoofd zijn we gestart met een begin van een visieontwikkeling. In 2016 verscheen het eerste whitepaper over Blockchain, daarna volgden er nog twee.’

Discipl en het open source ecosysteem

Daar is het Distributed Collaborative Information Platform (Discipl) uit voort gekomen: een concept dat uitgaat van een platform voor data uitwisseling tussen overheden maar ook tussen overheid en burgers en ondernemers. Het gedachtegoed van Discipl werkt toe naar een digitale infrastructuur die klaar is voor de toekomst.

Discipl gaat uit van de principes van samenwerking, delen en hergebruik van informatie. Een volgende stap is het creëren van een open source ecosysteem rondom dit platform. In dit open source ecosysteem wil ICTU overheden helpen als één overheid te innoveren met een learn-do-share omgeving en een netwerk van collectieve intelligentie. Lees  meer over deze onderwerpen.

Meer dan een technisch platform

‘We zien mogelijkheden om de rol van de overheid waar dat gewenst is, kleiner te maken en ook zaken die veel voorkomen, volledig te automatiseren. Met overheden en bijvoorbeeld organisaties als TNO en TU Delft verkennen we hoe een dergelijk platform kan helpen bij het efficiënter  opereren, en vooral: hoe we beter kunnen blijven aansluiten bij de behoeften van burgers en ondernemers. De zo vrijgekomen capaciteit kan ingezet worden voor zaken die lastiger te automatiseren zijn, om te borgen dat we die wel goed kunnen afvangen.

Daarmee is Discipl niet alleen een platform voor de uitwisseling van data, maar biedt het ook een vertrekpunt voor een meer integrale visie op die informatieinfrastructuur die we nodig hebben. Interbestuurlijk, dus over alle lagen heen.’

Hoe werkt dat dan?

‘We werken in allerlei opdrachten aan use cases van buiten naar binnen, dus uitgaand van behoeften van burger of ondernemer. Dat levert bouwstenen op die we kunnen hergebruiken. We zijn steeds verder met dat verkennen, ontwikkelen en toetsen van use cases op het platform.

We onderzoeken de use cases samen met andere overheden en werken zo verder aan het platform met steeds kleine stappen vooruit. Ook dankzij de inzet van vrijwillige experts. Bijvoorbeeld van  Code4nl, zij komen iedere tweede donderdag van de maand aan onze Discipl-core werken. Die ‘core’,  die we gebruiken zorgt er ook voor dat onze visie en uitgangspunten zoveel mogelijk op een geautomatiseerde manier gewaarborgd blijft.’

Lees ook Voorbeelden van innovatie initiatieven (april 2018).

Meer weten?

Reactie toevoegen

Laat een reactie achter